Geschreven door Alicia Deroussen, oprichtster van Adopt1Toy — advies zonder taboes, met zorg en respect.
Een paar jaar geleden ontving ik een pakket van een leverancier met daarin een klein boek over de geschiedenis van erotiek. Op een avond sloeg ik het uit nieuwsgierigheid open, en ik legde het pas om 2 uur 's nachts weer weg. Wat ik ontdekte, zette mijn wereld op zijn kop: mensen maakten al genotsobjecten lang voordat ze het schrift, het wiel of zo ongeveer alles uitvonden wat we op school leren. Dertigduizend jaar vindingrijkheid in dienst van genot. Niet slecht voor een soort die vaak preuts wordt genoemd.
Sindsdien ben ik me erin gaan verdiepen. Van archeologische musea tot Victoriaanse medische archieven en de eerste Amerikaanse feministische winkels uit de jaren 70 — ik heb deze tijdlijn gereconstrueerd die niemand je tijdens de geschiedenisles leert. En omdat ik acht jaar lang seksspeeltjes heb verkocht en naar de vragen van mijn klanten heb geluisterd, had ik nog een extra reden om te begrijpen waar deze objecten waar we zo van houden vandaan komen, en waarom ze ons nog steeds fascineren.
De prehistorie van genot: toen onze voorouders hun verlangens vormgaven
De oudste tot nu toe bekende fallus werd ontdekt in de grot van Hohle Fels in Duitsland. Hij werd ongeveer 28.000 jaar geleden uit hertengewei gesneden en is 20 centimeter lang. Archeologen probeerden er aanvankelijk een percussie-instrument of ritueel accessoire van te maken — academische preutsheid is hardnekkig. Maar de vorm, afmetingen en zorgvuldige polijsting van het object spraken uiteindelijk voor zichzelf.
In het oude Egypte zijn fallussen van hars en hout gevonden in graven van vrouwen — misschien een manier om ook in het hiernamaals voor genot te zorgen. De Grieken maakten olisboi van gelooid leer of gebakken brood, die ze insmeerden met olijfolie. Afbeeldingen ervan zijn te vinden op Attische vazen, vaak met duidelijke ironie — de Grieken namen seksualiteit niet serieus in morele zin; ze benaderden haar met de openhartigheid van mensen die het joods-christelijke schuldgevoel nog niet hadden uitgevonden.
In Rome hadden fallussen van brons of terracotta een dubbele functie: genotsobject én beschermend amulet tegen het boze oog. Men droeg ze als hanger en hing ze aan de deuren van huizen. Een erecte penis was een symbool van vruchtbaarheid en geluk, geen bron van schaamte. Een wereldbeeld dat radicaal anders was dan wat daarna zou komen.
De middeleeuwen en de renaissance: clandestien genot
Met de opkomst van het christendom in Europa verdwenen genotsobjecten niet — ze verstopten zich. Middeleeuwse archieven (de archieven die de brandstapels hebben overleefd) vermelden dildo's van was, hout en soms ivoor, die onderhands circuleerden onder vrouwen uit welgestelde kringen. De Kerk veroordeelde ze, kerkelijke rechtbanken namen ze in beslag, en toch bleven ze bestaan.
De renaissance brengt wat kleur terug in het beeld. Aretino, de Italiaanse libertijnse schrijver uit de zestiende eeuw, beschrijft in zijn Ragionamenti vrouwen die leren fallussen gebruiken met een nonchalance waar sommige YouTube-reacties vandaag nog van zouden blozen. In China en Japan laten erotische teksten en prenten uit dezelfde periode voorwerpen zien die ontworpen waren voor vrouwelijke en mannelijke masturbatie, gemaakt van lak, jade of hoorn.
Wat opvalt als je dit allemaal leest: menselijk verlangen heeft nooit gewacht op morele toestemming om zich te organiseren. Het heeft obstakels simpelweg met meer of minder elegantie omzeild.
De negentiende eeuw: toen de geneeskunde zich het vrouwelijk genot toe-eigende
Dit is de episode uit de geschiedenis van seksspeeltjes die ik graag in de winkel vertel, omdat ze iets onthult dat behoorlijk verbijsterend is over de manier waarop de maatschappij het lichaam van vrouwen lange tijd heeft behandeld.
In de negentiende eeuw diagnosticeerden artsen bij vrouwen veelvuldig een aandoening die “hysterie” werd genoemd — een verzamelterm voor elke nerveuze toestand, onrust, melancholie of gedrag dat als afwijkend werd beschouwd. De voorgeschreven behandeling? Een “bekkenmassage” die door de arts werd uitgevoerd tot aan een “hysterische paroxysme” (oftewel, om duidelijk te zijn: een orgasme). Dit werd niet als seksueel beschouwd — volgens de Victoriaanse geneeskunde bestond de seksualiteit van vrouwen officieel niet. Het was therapeutisch.
Het probleem: het duurde lang, was vermoeiend voor artsen en er was veel vraag naar. Vandaar de uitvinding rond 1880 van de eerste mechanische vibrators op stoomkracht, gevolgd door elektrische modellen. Dr. Joseph Mortimer Granville wordt vaak genoemd als de uitvinder van de elektrische vibrator, hoewel de geschiedenis complexer en omstreden is. Deze medische apparaten werden in algemene catalogi verkocht als massageapparaten en deden het uitstekend. In advertenties uit die tijd stonden ze tussen de mixer en de ventilator.
Pas in de jaren 1920, toen vibrators in erotische films begonnen te verschijnen, werd de link met seksualiteit onmogelijk te ontkennen — en verdwenen ze voor tientallen jaren uit de algemene catalogi. De moraal had de technologie ingehaald.
De jaren 60-70: de revolutie die alles veranderde
De echte breuk, die rechtstreeks leidt naar wat we vandaag bij Adopt1Toy verkopen, vond in de jaren 60-70 plaats in de Verenigde Staten en Europa. Drie factoren kwamen samen:
- De anticonceptiepil (1960 in de VS, 1967 in Frankrijk) maakte officieel een scheiding tussen seksualiteit en voortplanting — wat alles veranderde aan de manier waarop vrouwen over hun eigen genot gingen nadenken.
- Het feminisme van de tweede golf eiste expliciet het recht op vrouwelijk genot als politieke emancipatie. Anne Koedt publiceerde in 1970 “De mythe van het vaginale orgasme” — een tekst die de clitoris centraal stelde in het publieke debat.
- De eerste feministische seksshops verschenen: Eve's Garden in New York in 1974, Good Vibrations in San Francisco in 1977. Deze winkels, gerund door vrouwen voor vrouwen, veranderden het kader radicaal — het ging niet langer om de beschamende handel in mannelijke pornografie, maar om onbevangen seksuele voorlichting.
In deze context verscheen de Rabbit — de vibrator met dubbele stimulatie — in de jaren 80 in Japan, voordat hij in de jaren 90 de westerse wereld veroverde (met name dankzij een aflevering van Sex and the City die velen van jullie waarschijnlijk kennen). De markt explodeerde. De materialen evolueerden: hard plastic maakte plaats voor medisch silicone, dat veiliger en aangenamer is.
De jaren 2000-2010: design, stilte en silicone
De grote revolutie van die jaren was esthetisch. Jimmy Jane, Lelo, We-Vibe: merken die besloten dat seksspeeltjes mooi en discreet konden zijn, verpakt als luxesieraden. De verpakking veranderde, de communicatie veranderde en vooral — het design veranderde.
Medisch silicone werd de gouden standaard: niet-poreus, eenvoudig te desinfecteren, zacht om aan te raken en compatibel met alle lichamen. De vibraties werden verfijnder dankzij hoogfrequente motoren. Men begon over een “Zweedse motor” te spreken zoals men over een BMW-motor spreekt — met echte productcultuur. Ook de geluidsproductie verbeterde: de vibrator die in de jaren 90 ronkte als een grasmaaier maakte plaats voor vrijwel geruisloze apparaten.
Dit was ook de periode waarin BDSM geleidelijk uit de clandestiniteit kwam — de kinkcultuur vond een plek in de media, op festivals en in gespecialiseerde winkels. Metalen boeien, zwepen en harnassen kwamen in het assortiment van seksshops die werden vernieuwd en zich niet langer hoefden te verbergen.
En dan is er nog de stimulatie van de clitoris met pulserende luchtdruk. Womanizer lanceerde in 2014 zijn eerste model en veroorzaakte letterlijk een aardbeving in de branche. Luchtdruktechnologie bestond al lange tijd in andere sectoren — haar toepassing op de clitoris lag voor de hand, maar niemand had haar eerder zo ver doorontwikkeld. De reacties van klanten waren onmiddellijk en massaal. Ik herinner het me nog uit de winkel: mensen kwamen terug en zeiden: “Dit is anders dan alles wat ik ooit heb geprobeerd.”
Het verbonden tijdperk: seksspeeltjes, apps en intimiteit op afstand
Sinds ongeveer 2015 is er een nieuwe grens geopend: het verbonden seksspeeltje. Bluetooth, wifi en mobiele apps — tegenwoordig kun je een vibrator vanaf de andere kant van de wereld bedienen. Voor stellen op afstand is dit een concrete revolutie in hun intieme leven. Voor solospelers biedt het een verfijnde personalisatie van vibratiepatronen die we ons tien jaar eerder niet konden voorstellen.
In mijn catalogus heb ik bijvoorbeeld de verbonden Bogotá siliconen vibrerende dildo van Oninder — 9 standen, wereldwijd gratis te gebruiken via de app, en overal vandaan te bedienen. Of de op afstand bediende Rabbit Anne's Desire met Watchme-technologie, waarmee je kunt bedienen zonder directe Bluetooth-verbinding — handig op openbare plekken voor wie graag met grenzen speelt. Deze producten zouden sciencefiction hebben geleken voor de Victoriaanse vrouwen die bij hun arts “hun hysterie lieten behandelen”.
Ook kunstmatige intelligentie begint voorzichtig zijn intrede te doen: apparaten die de voorkeuren van hun gebruiker leren en patronen in realtime aanpassen. We staan nog maar aan het begin, maar de richting is duidelijk.
Wat deze geschiedenis over ons vertelt
Deze lange reis door de tijd onthult iets vrij eenvoudigs: menselijk verlangen is constant, universeel en onverwoestbaar. Noch brandstapels, noch moraliserende geneeskunde, noch preutse reclame zijn erin geslaagd de behoefte aan genot te laten verdwijnen — ze hebben haar alleen tijdelijk gedwongen zich te verbergen of te vermommen.
Wat daarentegen veranderde, is het vermogen van vrouwen om hun genot te benoemen, op te eisen en prioriteit te geven. De geschiedenis van seksspeeltjes is impliciet ook een geschiedenis van het feminisme: elk tijdperk waarin vrouwen meer zeggenschap over hun lichaam krijgen, is een tijdperk waarin genotsobjecten zichtbaarder en geavanceerder worden.
Ik vind het mooi wat dit perspectief verandert aan de manier waarop ik mijn winkel run. Wanneer een klant voor het eerst binnenkomt, een beetje geïntimideerd, denk ik soms aan al die vrouwen — Griekse, Victoriaanse en Amerikaanse vrouwen uit de jaren 70 — die hetzelfde verlangen hadden, in veel vijandigere omstandigheden. En ik bedenk me dat we veel geluk hebben dat we in een tijd leven waarin we gewoon... kunnen kiezen wat we fijn vinden, het discreet online kunnen kopen en het kunnen uitproberen zonder dat iemand er iets over te zeggen heeft.
Dertigduizend jaar om hier te komen. Uiteindelijk niet slecht.
0 reacties